لیزر در تشخیص پوسیدگی و جرم دندان

نحوه عملکرد لیزر فلورسانس

در این روش، نور لیزر با شدت بسیار پایین به سطح دندان تابانده می‌شود. در صورت وجود تغییرات مرتبط با پوسیدگی، برخی ترکیبات موجود در بافت یا محصولات متابولیکی باکتری‌ها می‌توانند باعث ایجاد فلورسانس شوند.

نور بازگشتی توسط دستگاه دریافت و شدت آن به یک مقدار عددی تبدیل می‌شود. این مقدار می‌تواند به دندانپزشک در شناسایی و ارزیابی نواحی مشکوک کمک کند. بنابراین، دستگاه لیزری در این روش نقش ابزار تشخیصی و کمکی دارد و نتیجه آن باید در کنار معاینه دندانپزشک و سایر شواهد بالینی تفسیر شود.

لیزر دیود ۶۵۵ نانومتر

در برخی سامانه‌های تشخیص پوسیدگی مبتنی بر فلورسانس، از نور لیزر قرمز با طول موج حدود ۶۵۵ نانومتر استفاده می‌شود. شدت تابش بسیار پایین است و هدف از آن ایجاد تحریک نوری و ثبت سیگنال فلورسانس است، نه ایجاد اثر حرارتی یا درمانی روی دندان.

یکی از مزیت‌های مهم این فناوری، امکان شناسایی برخی ضایعات اولیه یا پوسیدگی‌های پنهان است که ممکن است در معاینه معمولی به‌سادگی قابل مشاهده نباشند. با این حال، نباید نتایج دستگاه را به‌تنهایی معیار قطعی برای تشخیص یا تصمیم‌گیری درمانی دانست.

مزایای تشخیص پوسیدگی با لیزر

استفاده از فناوری فلورسانس لیزری می‌تواند مزایای زیر را داشته باشد:

• کمک به تشخیص زودهنگام پوسیدگی
• امکان بررسی نواحی مشکوک و شیارهای دندانی
• ارائه نتایج به صورت عددی و قابل ثبت
• امکان پیگیری تغییرات ضایعه در طول زمان
• روش غیرتهاجمی و بدون استفاده از اشعه ایکس
• کمک به تشخیص پوسیدگی‌های پنهان در کنار معاینه بالینی

بر اساس اطلاعات شرکت سازنده، KaVo DIAGNOdent pen از فناوری فلورسانس لیزری برای کمک به تشخیص پوسیدگی‌های اکلوزال، بین‌دندانی و برخی رسوبات در پاکت‌های پریودنتال استفاده می‌کند.

انواع دستگاه‌های مورد استفاده

۱. دیاگنودنت (DIAGNOdent)

دیاگنودنت یکی از شناخته‌شده‌ترین سیستم‌های تشخیص پوسیدگی بر پایه فلورسانس لیزری است. این دستگاه دارای یک هندپیس و نمایشگر عددی است و می‌تواند اطلاعات مربوط به سیگنال دریافت‌شده از سطح دندان را به صورت لحظه‌ای نمایش دهد. از این دستگاه می‌توان برای کمک به تشخیص پوسیدگی‌های اولیه و پنهان و همچنین پایش تغییرات ضایعه استفاده کرد.

۲. سیستم‌های مبتنی بر لیزر Er:YAG

لیزر Er:YAG بیشتر به عنوان یک لیزر درمانی در دندانپزشکی شناخته می‌شود و با دستگاه‌هایی مانند KaVo KEY Laser 3 در درمان بافت سخت و نرم کاربرد داشته است. بنابراین، این دستگاه را نباید با ابزارهای اختصاصی تشخیص فلورسانس مانند DIAGNOdent یکسان دانست؛ کاربرد اصلی آن درمانی است، نه صرفاً تشخیص پوسیدگی.

نکته مهم درباره تشخیص جرم دندان

فناوری فلورسانس می‌تواند در برخی سامانه‌ها به شناسایی رسوبات و جرم، به‌ویژه در نواحی پریودنتال، کمک کند؛ برای مثال، سازنده DIAGNOdent استفاده از پروب پریو برای شناسایی رسوبات موجود در پاکت‌های لثه را ذکر کرده است.

نتیجه‌گیری

فناوری فلورسانس لیزری یکی از روش‌های نوین و غیرتهاجمی برای کمک به تشخیص زودهنگام پوسیدگی دندان است. این فناوری با تابش نور کم‌توان و تحلیل نور بازگشتی، اطلاعاتی عددی در اختیار دندانپزشک قرار می‌دهد و می‌تواند در شناسایی برخی ضایعات اولیه، پنهان و همچنین پایش روند آن‌ها مفید باشد. با این حال، لیزر جایگزین معاینه تخصصی دندانپزشک، رادیوگرافی در موارد لازم و ارزیابی بالینی نمی‌شود و بهتر است به عنوان یک ابزار کمکی در فرآیند تشخیص مورد استفاده قرار گیرد.

تصویر دستگاه تشخیص پوسیدگی: تصویر بالایی مربوط به KaVo DIAGNOdent pen است و تصویر دستگاه لیزر درمانی KaVo KEY Laser 3 نیز برای مقایسه آورده شده است.